Llwgrwobrwyo Comisiynydd y Gymraeg i wanhau hawliau iaith

 

 

Mae Comisiynydd y Gymraeg wedi ei lwgrwobrwyo gan Lywodraeth Cymru i wanhau ein hawliau i’r iaith!

Mae Comisiynydd y Gymraeg wedi gwneud ymdrech fwriadol i leihau nifer a chanran yr ymchwiliadau am ddiffyg gwasanaethau Cymraeg a gynhelir ganddo, a hynny er mwyn sicrhau rhagor o gyllid a chyfrifoldebau o du Llywodraeth Cymru.
Mae’n gamymddygiad difrifol.
 
Mae’r Comisiynydd y Gymraeg, a ddechreuodd ei swydd ym mis Ebrill eleni, wedi bod yn ymchwilio i lai na 40% o’r cwynion a dderbynnir ganddo - hanner lefel ei ragflaenydd.
Heb ymchwiliad statudol i gŵyn, nid oes modd i’r Comisiynydd ddefnyddio ei bwerau i sicrhau bod gwasanaethau Cymraeg cyrff yn gwella.
 
Mae deddfwriaeth yn gwahardd y Llywodraeth rhag cyfarwyddo’r Comisiynydd am sut i ddefnyddio ei bwerau gorfodi. Ond, darganfuwyd gohebiaeth oddi wrth Weinidog y Gymraeg at y Comisiynydd yn pwyso arno i gynnal llai o ymchwiliadau. Ers hynny mae’r Comisiynydd wedi cael ei longyfarch gan Weinidog y Gymraeg am ystadegau sy’n dangos bod yn ymchwilio i lai o gwynion.
 
Mewn papur mewnol y Llywodraeth o fis Ebrill eleni, sydd newydd ei ryddhau’n gyhoeddus, dywedodd gweision sifil: “… byddwn yn disgwyl i'r Comisiynydd o leiaf newid ei ffocws o fod yn rheoleiddiwr sy'n ymateb i gwynion … pe bai'r swyddfa'r Comisiynydd yn newid ei ffocws fel y nodwyd uchod ..., y byddai'r Llywodraeth yn ystyried wedyn a ddylid trosglwyddo cyfrifoldebau pellach i'r Comisiynydd.” Mae’r papur yn mynd ymlaen i argymell: “Is-adran y Gymraeg [Llywodraeth Cymru] i sefydlu gweithdrefnau newydd ar gyfer noddi’r Comisiynydd gyda’r nod fod y Comisiynydd yn newid pwyslais wrth weithredu ei swyddogaethau rheoleiddio."
 
Nid buddiannau’r Gymraeg a’i siaradwyr sydd wrth wraidd y newid polisi a’r penderfyniad i gynnal llawer llai o ymchwiliadau, ond ymgais i gynyddu cyllideb ac adnoddau’r Comisiynydd a’i swyddfa.
 
Mae’r ohebiaeth yn dangos bod y Comisiynydd wedi newid ei ddefnydd o’i bwerau a pholisïau gorfodi ar gais y Llywodraeth - dyw e ddim yn rheoleiddio’n annibynnol!
 

 

 

 

Yr Ohebiaeth 

   
     



Gohebiaeth

 

Dyddiad

 

Crynodeb o’r cynnwys

 

Gweinidog y Gymraeg i’r Comisiynydd

 

26 Tachwedd 2018

 

Cais clir gan y Gweinidog i’r Comisiynydd leihau’r canran o ymchwiliadau i gwynion. 

Comisiynydd i Weinidog y Gymraeg

5ed Chwefror 2019

 

Comisiynydd yn cadarnhau ei fod yn fodlon ystyried cynnal llai o ymchwiliadau yn dilyn gohebiaeth ac anogaeth y Gweinidog.

Comisiynydd i Weinidog y Gymraeg

 

 

1af Awst 2019

 

Y Comisiynydd yn brolio ei fod wedi torri lawr nifer a chanran yr ymchwiliadau yn dilyn cais gan y Gweinidog gan atodi ystadegau i bwysleisio hynny a chan ddiolch i’r Gweinidog: “Rwy’n ddiolchgar i chi am eich arweiniad ar y mater hwn.”

Gweinidog y Gymraeg i’r Comisiynydd

 

 

4ydd Medi 2019

 

Y Gweinidog yn llongyfarch y Comisiynydd ar gynnal llai o ymchwiliadau i gwynion gan ddweud ei bod yn ‘croesawu’ yr ystadegau ‘calonogol’.

Papur polisi Gweinidog y Gymraeg

 

 

 

9 Ebrill 2019

 

Tystiolaeth bod y Llywodraeth yn benderfynol bod y Comisiynydd yn lleihau’r pwyslais ar reoleiddio ac yn cynnig cynyddu ei gyfrifoldebau (ac o ganlyniad cyllideb) os yw hynny’n digwydd.